PROJECTCASE

Slimme ring voor Twentse logistieke hotspot

Almelo maakt zich klaar voor mobiliteit van de toekomst


De verkeerslichten van maar liefst 27 kruispunten zo ombouwen en programmeren dat ze het verkeer slim gaan aansturen. Met als doel: betere doorstroming en daardoor minder uitstoot van schadelijke stoffen. En het moet klaar zijn voor het einde van dit jaar. “Dat gaat lukken”, zeggen Robin van Haasteren van Vialis en Leander Hepp van Sweco.

We hebben het over de kruispunten op de ring van Almelo, een gemeente die graag innoveert en de mogelijkheden van slimme mobiliteit omarmt. Arjen Maathuis is sinds juni 2018 wethouder in Almelo en heeft onder meer het beleidsgebied Mobiliteit, Werkgelegenheid en Economie in zijn portefeuille. “Toen ik aantrad, lagen er al concrete plannen om 15 kruispunten aan de oostkant van Almelo aan te pakken. Dit vormde onderdeel van de doelstellingen binnen het partnership ‘Talking Traffic’, het landelijke programma met als doelstelling: De mobiliteit in Nederland sterk verbeteren door middel van intelligente en innovatieve toepassingen”.

ARJEN MAATHUIS (Gemeente Almelo)

Vlotter en schoner

Al snel werd dit aantal kruispunten uitgebreid. “Almelo heeft een heel gunstige logistieke ligging, daarom kiezen steeds meer grote bedrijven ervoor om zich hier te vestigen. Het XL Business Park Twente aan de zuidkant van de stad is de afgelopen jaren flink gegroeid en de verkeersdrukte op de omliggende wegen is toegenomen.” Het lag daarom voor de hand om ook hier de verkeersregelinstallaties (VRI’s) op de kruispunten slimmer te gaan aansturen. “Samen met de provincie Overijssel willen we graag groeien naar een logistieke hotspot. Hier komen belangrijke routes op zowel asfalt, water en spoor bij elkaar. De A1 en de N35 krijgen een opknapbeurt en het Twentekanaal wordt dieper en breder. Als dan ook nog slimme VRI’s zorgen voor een betere doorstroom op de ring en de wegen daar naartoe, zijn wij er klaar voor om grotere hoeveelheden vrachtverkeer vlot te kunnen verwerken.” Met de extra 12 kruispunten van dit deel van de ring erbij, worden in totaal 27 kruispunten getransformeerd.

‘Door kruispunten slim aan te sturen, win je niet alleen tijd, maar het zorgt ook voor een flinke reductie van CO2-uitstoot en fijnstof’


De projectleider is Rob Hulleman, verkeerskundige bij de gemeente Almelo. Hij licht toe waarom vlotte verkeersstromen op meerdere vlakken een stap vooruit zijn. “Door kruispunten slim aan te sturen, win je niet alleen tijd, maar zorgt het ook voor een flinke reductie van CO2-uitstoot en fijnstof. Een voorbeeld: Als een beladen vrachtauto vanuit stilstand optrekt naar 80 km p/u, kost dit een liter diesel. Je kunt je dus voorstellen wat de besparing zal zijn als vrachtauto’s bij een vlotte doorstroming een constante snelheid kunnen blijven rijden, of in ieder geval niet hoeven te stoppen.”

ROB HULLEMAN (Gemeente Almelo)

ROBIN VAN HAASTEREN (Vialis)

Verkeerslichten met 4G

De realisatie is in handen van twee partijen. Vialis zorgt voor de hardware, Sweco voor de software. Robin van Haasteren, commercieel directeur bij Vialis, solution provider en leverancier van de VRI’s:


“De verandering vindt vooral plaats aan de binnenkant van de verkeersregelautomaten. Je kent ze wel, die kasten langs de weg. Begin oktober zijn we gestart om deze allemaal aan te passen. Hier zijn geen wegafzettingen of graafwerkzaamheden voor nodig. De VRI’s zullen hooguit een paar uur buiten werking zijn, maar verder draait alles gewoon door. Vergelijk het maar met een update van je smartphone. De VRI’s staan met elkaar in verbinding via een 4G netwerk.” Rob vult aan: “De installaties voldoen aan de certificeringen, dus de beveiliging is goed. Mocht er een keer een storing in het 4G netwerk zijn, dan blijven de VRI’s gewoon functioneren op een back-up programma.”

Volgende stap is de software. De VRI’s worden aangesloten op de Smart Traffic oplossing van Sweco. “Wij zorgen ervoor dat de VRI’s niet alleen met elkaar, maar ook met al het verkeer op de weg gaan communiceren”, vertelt Leander Hepp, adviseur Smart Mobility bij Sweco. Op basis van diverse databronnen, waaronder detectielussen in het wegdek en signalen van smartphones en navigatiesystemen in voertuigen voorspelt Smart Traffic het gedrag van het verkeer en anticipeert hierop. “We zetten niet alle 27 kruispunten in één keer om. Voor zowel de ombouw van de apparatuur, als de aansluiting op Smart Traffic, werken we in strengen. Per streng gaan we testen, meten en aanpassen. Hoe meer data we binnenkrijgen en hoe meer kruispunten zijn aangesloten, hoe slimmer de aansturing.”

‘Als Heracles een thuiswedstrijd speelt, kunnen de supporters vanaf de snelweg in één keer doorrijden naar het stadion’


Beter anticiperen

Meerdere Nederlandse gemeenten passen Smart Traffic al toe, maar dit is het grootste project tot nu toe. Leander: “Geweldig dat we in Almelo de kans krijgen om Smart Traffic op zo’n grote schaal te kunnen implementeren. Maar ook om nieuwe toepassingen te kunnen toevoegen. Een voorbeeld: Als Heracles een thuiswedstrijd speelt, kunnen de supporters van de bezoekende club vanaf de snelweg in één keer doorrijden naar het stadion. Fijn voor de supporters, maar ook voor de andere weggebruikers in Almelo en de veiligheid rondom een voetbalwedstrijd. De extra toevoer van verkeer leidt tot beperkte extra verkeersdrukte en voorkomt ontregeld verkeer.”


Rob geeft een ander voorbeeld: “Wat dacht je van de weg vrijmaken voor hulpdiensten?” Het mes snijdt hierbij aan twee kanten. Ook de andere weggebruikers hebben hier baat bij. “Doordat de VRI’s ook in verbinding staan met jouw auto, krijg jij melding op je navigatiescherm of smartphone dat er een ambulance aankomt. Zo kun je dus anticiperen, door bijvoorbeeld alvast een baan naar rechts te gaan of je snelheid aan te passen. De volgende stap is dat jouw zelfrijdende auto dit voor je doet”, ligt Robin toe.

LEANDER HEPP (Sweco)

‘Met Smart Traffic gaan we van theorie naar praktijk en van modellen naar realtime aansturing’


Zelf ervaren

Ook voor slimme VRI’s geldt: Meten is weten. Daarom is ook de Universiteit Twente aangehaakt om onderzoek te doen in het kader van een pilot die gebruik gaat maken van Smart Traffic en die specifiek gericht is op de logistieke sector. Hoeveel minder CO2 wordt er uitgestoten en hoeveel tijdsbesparing gaat de implementatie van Smart Traffic opleveren? Hier krijgen we medio 2020, als de slimme kruispunten een aantal maanden hebben gedraaid, antwoord op. Arjen: “Dit zijn belangrijke inzichten. Voor Almelo, maar ook voor de rest van de provincie. We willen bijvoorbeeld leren hoe we beter gebruik kunnen maken van de traditionele infrastructuur zoals die er nu ligt. Door dit te optimaliseren, kunnen we meer verkeer verwerken, zonder extra asfalt.” Rob: “Ik ben al jaren betrokken bij meerdere onderzoeken naar optimale verkeersmodellen, maar dat was vooral nog theorie. Of in een gesimuleerde ‘lab’ omgeving. Met Smart Traffic gaan we van theorie naar praktijk en van modellen naar realtime aansturing. Het gaat nu écht gebeuren en we kunnen het zelf gaan ervaren. Ik kijk ernaar uit.”


En tja, een verhaal over stoplichten in Almelo is natuurlijk niet compleet zonder Herman Finkers. Dus meneer Finkers, we hebben uw beroemde uitspraak iets aangepast:

“Ook al staan de stoplichten minder vaak op rood en vaker op groen, in Almelo is écht altijd wat te doen!”

VOLGENDE PAGINA

Deel dit artikel